\u015eirketler yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde olduklar\u0131 \u015firketlerle ya da ki\u015filerle ticari ili\u015fkiler veya sadece finansal ili\u015fkiler kurmak suretiyle birtak\u0131m i\u015flerini has\u0131r alt\u0131 yapma yoluna gitmektedirler. Bu durum gerek vergi otoritesince gerekse biz ba\u011f\u0131ms\u0131z denet\u00e7ilerce tespit edilip hileli i\u015flem olarak de\u011ferlendirmeye al\u0131nmaktad\u0131r. \u0130li\u015fkili taraflarla yap\u0131lan her t\u00fcrden i\u015flemin vergi mevzuat\u0131, muhasebe standartlar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim standartlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki durumu makalenin konusunu olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130li\u015fkili ki\u015fi, deyince ilk akla gelen i\u015fletmenin yak\u0131n \u00e7evresinde olan ki\u015fi ya da ki\u015filerdir. Bir i\u015fletmenin yak\u0131n \u00e7evresi \u015firket ortaklar\u0131, \u015firketin y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri, kilit personelleri ve bunlar\u0131n h\u0131s\u0131m ve s\u0131hri akrabalar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. \u00d6te yandan \u015firket ortaklar\u0131n\u0131n orta\u011f\u0131 olduklar\u0131 di\u011fer i\u015fletmelerde ili\u015fkili ki\u015fi olarak de\u011ferlendirilmelidir. \u0130li\u015fkili taraf i\u015flemleri ise yukar\u0131da say\u0131lanlar aras\u0131nda al\u0131m sat\u0131ma konu varl\u0131klar\u0131n, hizmet ifalar\u0131n\u0131n ve dahi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bir bedel al\u0131nmaks\u0131z\u0131n transfer edilmesidir.<\/p>\n\n\n\n
1. \u0130li\u015fkili Taraf \u0130\u015flemlerinin Kurumlar Vergisi Y\u00f6n\u00fcnden De\u011ferlendirilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Transfer Fiyatland\u0131rmas\u0131 Yoluyla \u00d6rt\u00fcl\u00fc Kazan\u00e7 Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 Hakk\u0131nda 1 Seri No.lu Genel Tebli\u011finde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair 4 Seri No\u2019lu Tebli\u011fin 13\u2019\u00fcnc\u00fc maddesinde<\/em> grup i\u00e7i al\u0131\u015f sat\u0131\u015flarla ilgili olarak ili\u015fkili ki\u015fi kavram\u0131 \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fkili ki\u015fi;<\/strong> kurumlar\u0131n kendi ortaklar\u0131, kurumlar\u0131n veya ortaklar\u0131n\u0131n ilgili bulundu\u011fu ger\u00e7ek ki\u015fi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bak\u0131m\u0131ndan do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu ya da n\u00fcfuzu alt\u0131nda bulundurdu\u011fu ger\u00e7ek ki\u015fi veya kurumlar\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n Ortaklar\u0131n e\u015fleri, ortaklar\u0131n veya e\u015flerinin \u00fcstsoy ve altsoyu ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derece dahil yansoy h\u0131s\u0131mlar\u0131 ve kay\u0131n h\u0131s\u0131mlar\u0131 da ili\u015fkili ki\u015fi say\u0131l\u0131r. Kazanc\u0131n elde edildi\u011fi \u00fclke vergi sisteminin, T\u00fcrk vergi sisteminin yaratt\u0131\u011f\u0131 vergilendirme kapasitesi ile ayn\u0131 d\u00fczeyde bir vergilendirme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 ve bilgi de\u011fi\u015fimi hususunun g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 suretiyle Cumhurba\u015fkan\u0131nca ilan edilen \u00fclkelerde veya b\u00f6lgelerde bulunan ki\u015filerle yap\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm i\u015flemler, ili\u015fkili ki\u015filerle yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. \u0130li\u015fkinin do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak ortakl\u0131k kanal\u0131yla olu\u015ftu\u011fu durumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in en az %10 oran\u0131nda ortakl\u0131k, oy veya k\u00e2r pay\u0131 hakk\u0131n\u0131n olmas\u0131 \u015fart\u0131 aran\u0131r. Ortakl\u0131k ili\u015fkisi olmadan do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak en az %10 oran\u0131nda oy veya k\u00e2r pay\u0131 hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu durumlarda da taraflar ili\u015fkili ki\u015fi say\u0131l\u0131r. \u0130li\u015fkili ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu oranlar topluca dikkate al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K.V.Ka.\u2019n\u0131n 13\u2019\u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda kurumlar vergisinin, an\u0131lan Kanunun 1\u2019inci maddesinde yaz\u0131l\u0131 m\u00fckelleflerin (Sermaye \u015firketleri, kooperatifler, iktisadi kamu m\u00fcesseseleri, dernek ve vak\u0131flara ait iktisadi i\u015fletmeler, i\u015f ortakl\u0131klar\u0131) bir hesap d\u00f6nemi i\u00e7inde elde ettikleri safi kurum kazanc\u0131 \u00fczerinden hesaplanaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin izleyen f\u0131kra h\u00fckm\u00fc ve sonra gelen madde h\u00fck\u00fcmlerinde de kurum kazanc\u0131n\u0131n nas\u0131l hesaplanaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n K.V.Ka.\u2019n\u0131n “Kabul edilmeyen indirimler” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 15\/3\u2019\u00fcnc\u00fc maddesinde ise sermaye \u015firketlerince da\u011f\u0131t\u0131lan \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7lar\u0131n kurum kazanc\u0131n\u0131n tespitinde indirim olarak kabul edilmeyece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n K.V.Ka.\u2019n\u0131n “\u00d6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 17\u2019nci maddesi \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. \u00d6zetle \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, bir sermaye \u015firketine ait vergilendirilmemi\u015f gelirin (kazanc\u0131n), kardan pay verme ya da sermayenin geri \u00f6denmesi d\u0131\u015f\u0131nda ortaklara (ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fi) ya da onlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131na aktar\u0131larak kurumlar vergisi matrah\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K.V.Ka.\u2019n\u0131n 17\u2019nci maddesinin 1-3\u2019\u00fcnc\u00fc bentlerinde, bir \u015firketin kendi ortaklar\u0131, ortaklar\u0131n\u0131n ilgili bulundu\u011fu ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer, idaresi, murakabesi veya sermayesi bak\u0131mlar\u0131ndan vas\u0131tal\u0131, vas\u0131tas\u0131z olarak ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu veya n\u00fcfuzu alt\u0131nda bulundurdu\u011fu ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerle olan m\u00fcnasebetlerinde y\u00fcksek veya d\u00fc\u015f\u00fck fiyat veya bedeller \u00fczerinden yahut bedelsiz olarak al\u0131m, sat\u0131m, imalat, in\u015faat muamelelerinde ve hizmet ili\u015fkilerinde bulunmas\u0131n\u0131, emsaline g\u00f6re \u00e7arpacak derecede y\u00fcksek veya d\u00fc\u015f\u00fck bedeller \u00fczerinden kiralama veya kiraya verme muamelelerinde bulunmas\u0131n\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde y\u00fcksek veya d\u00fc\u015f\u00fck faiz ve komisyonlarla \u00f6d\u00fcn\u00e7 para al\u0131n\u0131p verilmesini \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 olarak saymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eirket, ortaklar\u0131na veya K.V.Ka.\u2019n\u0131n 17\/1\u2019inci maddesinde say\u0131lan di\u011fer ilgili ki\u015filere vermi\u015f oldu\u011fu bor\u00e7lara kar\u015f\u0131l\u0131k, emsaline g\u00f6re g\u00f6ze \u00e7arpacak derecede d\u00fc\u015f\u00fck faiz al\u0131r veya hi\u00e7 faiz almazsa, d\u00fc\u015f\u00fck veya hi\u00e7 al\u0131nmayan faiz kadar \u00f6rt\u00fcl\u00fc kazan\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekir. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla kurumun orta\u011f\u0131na verdi\u011fi kredi d\u00fc\u015f\u00fck faizli veya faizsiz ise mutad faiz fiyat\u0131na nazaran sa\u011flanan menfaatin ortaklara \u00f6rt\u00fcl\u00fc yoldan da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n Kurumlar Vergisi Mevzuat\u0131 konuya bu minvalde yakla\u015f\u0131rken TMS 24 ili\u015fkili taraf a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve BDS 550 ili\u015fkili taraflar standard\u0131 bize nas\u0131l bir yol g\u00f6stermektedir?<\/p>\n\n\n\n 2. TMS 24 \u0130li\u015fkili Taraf A\u00e7\u0131klamalar\u0131 Standard\u0131 y\u00f6n\u00fcnden<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu Standard\u0131n amac\u0131; i\u015fletmenin finansal durumu ile k\u00e2r veya zarar\u0131n\u0131n, ili\u015fkili taraflar\u0131n mevcudiyetinden, s\u00f6z konusu taraflarla ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemlerden ve i\u015fletme ile ili\u015fkili taraflar\u0131 aras\u0131ndaki taahh\u00fctler dahil olmak \u00fczere, mevcut bakiyelerden etkilenebilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in gerekli olan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n, i\u015fletmenin finansal tablolar\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fkili taraf:<\/strong> Finansal tablolar\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan i\u015fletmeyle (bu Standartta \u2018raporlayan i\u015fletme\u2019 olarak kullan\u0131lacakt\u0131r) ili\u015fkili olan ki\u015fi veya i\u015fletmedir.<\/p>\n\n\n\n (a)<\/strong> Bir ki\u015fi veya bu ki\u015finin yak\u0131n ailesinin bir \u00fcyesi, a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda raporlayan i\u015fletmeyle ili\u015fkili say\u0131l\u0131r: <\/p>\n\n\n\n S\u00f6z konusu ki\u015finin,<\/p>\n\n\n\n (i) Raporlayan i\u015fletme \u00fczerinde kontrol veya m\u00fc\u015fterek kontrol g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131 durumunda,<\/p>\n\n\n\n (ii) Raporlayan i\u015fletme \u00fczerinde \u00f6nemli etkiye sahip olmas\u0131 durumunda,<\/p>\n\n\n\n (iii) Raporlayan i\u015fletmenin veya raporlayan i\u015fletmenin bir ana ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kilit y\u00f6netici personelinin bir \u00fcyesi olmas\u0131 durumunda.<\/p>\n\n\n\n (b)<\/strong> A\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullardan herhangi birinin mevcut olmas\u0131 halinde i\u015fletme raporlayan i\u015fletme ile ili\u015fkili say\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n (i) \u0130\u015fletme ve raporlayan i\u015fletmenin ayn\u0131 grubun \u00fcyesi olmas\u0131 halinde (yani her bir ana ortakl\u0131k, ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131k ve di\u011fer ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131k di\u011ferleri ile ili\u015fkilidir).<\/p>\n\n\n\n (ii) \u0130\u015fletmenin, di\u011fer i\u015fletmenin (veya di\u011fer i\u015fletmenin de \u00fcyesi oldu\u011fu bir grubun \u00fcyesinin) i\u015ftiraki ya da i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 halinde.<\/p>\n\n\n\n (iii) Her iki i\u015fletmenin de ayn\u0131 bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf\u0131n i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 halinde.<\/p>\n\n\n\n (iv) \u0130\u015fletmelerden birinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir i\u015fletmenin i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 ve di\u011fer i\u015fletmenin s\u00f6z konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc i\u015fletmenin i\u015ftiraki olmas\u0131 halinde.<\/p>\n\n\n\n (v) \u0130\u015fletmenin, raporlayan i\u015fletmenin ya da raporlayan i\u015fletmeyle ili\u015fkili olan bir i\u015fletmenin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na ili\u015fkin olarak i\u015ften ayr\u0131lma sonras\u0131nda sa\u011flanan fayda pl\u00e2nlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 halinde. Raporlayan i\u015fletmenin kendisinin b\u00f6yle bir pl\u00e2n\u0131n\u0131n olmas\u0131 halinde, sponsor olan i\u015fverenler de raporlayan i\u015fletme ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n\n\n\n (vi) \u0130\u015fletmenin (a) maddesinde tan\u0131mlanan bir ki\u015fi taraf\u0131ndan kontrol veya m\u00fc\u015ftereken kontrol edilmesi halinde.<\/p>\n\n\n\n (vii) (a) maddesinin (i) bendinde tan\u0131mlanan bir ki\u015finin i\u015fletme \u00fczerinde \u00f6nemli etkisinin bulunmas\u0131 veya s\u00f6z konusu i\u015fletmenin (ya da bu i\u015fletmenin ana ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n) kilit y\u00f6netici personelinin bir \u00fcyesi olmas\u0131 halinde.<\/p>\n\n\n\n (viii)\u0130\u015fletmenin veya onun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu grubun ba\u015fka bir \u00fcyesinin, raporlayan i\u015fletmeye veya raporlayan i\u015fletmenin ana ortakl\u0131\u011f\u0131na kilit y\u00f6netici personel hizmetleri sunmas\u0131 halinde. \u0130li\u015fkili tarafla yap\u0131lan i\u015flem: Raporlayan i\u015fletme ile ili\u015fkili bir taraf aras\u0131nda kaynaklar\u0131n, hizmetlerin ya da y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin, bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n transferidir. Bir bireyin yak\u0131n aile \u00fcyeleri: \u0130\u015fletme ile ilgili i\u015flemler \u00fczerinde etkisi olmas\u0131 ya da i\u015flemlerden etkilenmesi beklenen aile bireyleridir ve a\u015fa\u011f\u0131da belirtilenler bireyin yak\u0131n aile \u00fcyesi kapsam\u0131nda yer al\u0131r:<\/p>\n\n\n\n (a) Bireyin e\u015f ve \u00e7ocuklar\u0131,<\/p>\n\n\n\n (b) Bireyin e\u015finin \u00e7ocuklar\u0131 ve<\/p>\n\n\n\n (c) Bireyin ya da bireyin e\u015finin bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu ki\u015filer.<\/p>\n\n\n\n Bu Standart, a\u015fa\u011f\u0131daki belirtilen durumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde kapsama al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n (a) \u0130li\u015fkili taraflarla olan ili\u015fki ve i\u015flemlerin belirlenmesinde;<\/p>\n\n\n\n (b) \u0130\u015fletme ile ili\u015fkili taraflar\u0131 aras\u0131ndaki taahh\u00fctler dahil olmak \u00fczere, mevcut bakiyelerin belirlenmesinde;<\/p>\n\n\n\n (c) (a) ve (b) maddelerinde yer alan kalemlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu ko\u015fullar\u0131n belirlenmesinde ve (d) S\u00f6z konusu kalemlere ili\u015fkin olarak yap\u0131lacak a\u00e7\u0131klamalar\u0131n tespit edilmesinde uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu Standart, ili\u015fkili taraflarla olan ili\u015fki ve i\u015flemler ile taahh\u00fctler d\u00e2hil olmak \u00fczere, mevcut bakiyelerin; bir ana ortakl\u0131\u011f\u0131n veya yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan i\u015fletme \u00fczerinde ortak kontrol\u00fc ya da \u00f6nemli etkisi bulunan bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 i\u015fletmenin \u201cTFRS 10 Konsolide Finansal Tablolar\u201d veya \u201cTMS 27 Bireysel Finansal Tablolar\u201d uyar\u0131nca sundu\u011fu konsolide ve bireysel finansal tablolar\u0131nda a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bununla birlikte bu Standart ayr\u0131 finansal tablolara da uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir grup i\u00e7indeki di\u011fer i\u015fletmelerle yap\u0131lan ili\u015fkili taraf i\u015flemleri ve mevcut bakiyeler, i\u015fletmenin finansal tablolar\u0131nda a\u00e7\u0131klan\u0131r. Grup i\u00e7i ili\u015fkili taraf i\u015flemleri ve mevcut bakiyeler, yat\u0131r\u0131m i\u015fletmesi ile yat\u0131r\u0131m i\u015fletmesinin ger\u00e7e\u011fe uygun de\u011fer fark\u0131 k\u00e2r veya zarara yans\u0131t\u0131larak \u00f6l\u00e7\u00fclen ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndakiler hari\u00e7 olmak \u00fczere, ilgili grubun konsolide finansal tablolar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda elimine edilir.<\/p>\n\n\n\n 3. BDS 550 \u0130li\u015fkili Taraflar Standard\u0131n\u0131n Denetime Bak\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denetim Standard\u0131 (BDS), bir finansal tablo denetiminde ili\u015fkili taraf ili\u015fkileri ve i\u015flemleriyle ilgili denet\u00e7inin sorumluluklar\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu BDS, ili\u015fkili taraf ili\u015fkileri ve i\u015flemleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 \u201c\u00f6nemli yanl\u0131\u015fl\u0131k\u201d risklerine y\u00f6nelik BDS 315, BDS 330 ve BDS 240 h\u00fck\u00fcmlerinin uygulamas\u0131na ili\u015fkin daha detayl\u0131 bilgi verir.<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fkili Taraf \u0130li\u015fkilerinin ve \u0130\u015flemlerinin Niteli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok ili\u015fkili taraf i\u015flemi i\u015fletmenin ola\u011fan i\u015f ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir. Bu t\u00fcr durumlarda, bunlar ili\u015fkili olmayan taraflarla ger\u00e7ekle\u015ftirilen benzer i\u015flemler sonucunda finansal tablolar\u0131n \u00f6nemli yanl\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7ermesi riskinden daha fazla bir risk i\u00e7ermeyebilir. Ancak baz\u0131 durumlarda ili\u015fkili taraf ili\u015fkileri ve i\u015flemlerinin niteli\u011fi, ili\u015fkili olmayan taraflarla ger\u00e7ekle\u015ftirilen benzer i\u015flemlere g\u00f6re finansal tablolarda daha y\u00fcksek \u201c\u00f6nemli yanl\u0131\u015fl\u0131k\u201d riskine sebep olabilir. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n\n\n\n \u00b7 \u0130li\u015fkili taraflar, olduk\u00e7a kapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131k ili\u015fki ve yap\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla faaliyet g\u00f6sterebilirler ve bu durum ili\u015fkili taraf i\u015flemlerinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00b7 Bilgi sistemleri, i\u015fletme ile ili\u015fkili taraflar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015flemlerin ve hesap bakiyelerinin belirlenmesi veya bunlar\u0131n \u00f6zetlenmesinde etkin olmayabilir.<\/p>\n\n\n\n \u00b7 \u0130li\u015fkili taraf i\u015flemleri normal piyasa yap\u0131s\u0131 ve \u015fartlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmeyebilir; \u00f6rne\u011fin, baz\u0131 ili\u015fkili taraf i\u015flemleri bedelsiz olarak ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n Denet\u00e7i BDS 700\u2019e uygun olarak finansal tablolara ili\u015fkin bir g\u00f6r\u00fc\u015f olu\u015ftururken a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131 de\u011ferlendirir (Bak\u0131n\u0131z: A46 paragraf\u0131):<\/p>\n\n\n\n (a) Belirlenmi\u015f ili\u015fkili taraf ili\u015fkilerinin ve i\u015flemlerinin ge\u00e7erli finansal raporlama \u00e7er\u00e7evesine g\u00f6re muhasebele\u015ftirilip muhasebele\u015ftirilmedi\u011fi ve a\u00e7\u0131klan\u0131p a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131 (Bak\u0131n\u0131z: A47 paragraf\u0131),<\/p>\n\n\n\n (b) \u0130li\u015fkili taraf ili\u015fkilerinin ve i\u015flemlerinin etkilerinin:<\/p>\n\n\n\n (i) Finansal tablolar\u0131n ger\u00e7e\u011fe uygun olarak sunulmas\u0131n\u0131 engelleyip engellemedi\u011fi (ger\u00e7e\u011fe uygun sunum \u00e7er\u00e7eveleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan) veya<\/p>\n\n\n\n (ii) Finansal tablolar\u0131n yan\u0131lt\u0131c\u0131 olmas\u0131na sebep olup olmad\u0131\u011f\u0131 (uygunluk \u00e7er\u00e7eveleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan).<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fkili taraf ili\u015fkileri, i\u015f ve ticaret hayat\u0131n\u0131n normal bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletmenin k\u00e2r veya zarar\u0131 ile finansal durumu \u00fczerinde etkili olabilir. \u0130li\u015fkili taraflar, ili\u015fkili olmayan taraflar\u0131n yapmayaca\u011f\u0131 i\u015flemler i\u00e7erisine girebilirler. Ayr\u0131ca, ili\u015fkili taraflar aras\u0131ndaki i\u015flemler ili\u015fkili olmayan taraflarla yap\u0131lan i\u015flemlerle ayn\u0131 tutarlarda ger\u00e7ekle\u015fmeyebilir. \u0130\u015fletmenin k\u00e2r veya zarar\u0131 ile finansal durumu, ili\u015fkili taraf i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olsa bile ili\u015fkili taraflarla olan ili\u015fkilerden etkilenebilir. Yaln\u0131zca ili\u015fkinin var olmas\u0131 bile bir i\u015fletmenin di\u011fer taraflarla olan i\u015flemlerini etkilemeye yeterli olabilir. Bu nedenle, ili\u015fkili taraflarla olan ili\u015fkilerin, i\u015flemlerin ve taahh\u00fctler dahil olmak \u00fczere mevcut bakiyelerin bilinmesi, finansal tablo kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015fletmenin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 riskler ve f\u0131rsatlar ile i\u015fletmenin faaliyetleri hakk\u0131nda yapacaklar\u0131 de\u011ferlendirmeleri de etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n 4. Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulduklar\u0131nda ili\u015fkili taraf i\u015flemleriyle daha az maliyetle daha \u00e7ok kar elde etme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket ederler. Bu kapsamda denet\u00e7i a\u015fa\u011f\u0131daki denetim prosed\u00fcrlerini uygulayarak yeterli ve uygun denetim kan\u0131t\u0131 elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Denet\u00e7i ili\u015fkili taraflar\u0131n tamam\u0131yla yap\u0131lan i\u015flemler, bu i\u015flemlerin tutar\u0131, ili\u015fkili taraf ili\u015fkisinin niteli\u011fi ve i\u015fletmenin finansal durumunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in i\u015flemlerle ilgili gerekli olan di\u011fer bilgilere ula\u015fmal\u0131, (al\u0131\u015f sat\u0131\u015f faturalar\u0131, irsaliyeler, teklifler, teslim fi\u015fleri, al\u0131nan ve verilen \u00e7ekler vb.) ili\u015fkili taraf i\u015flemlerinin i\u015fletmenin finansal durumu \u00fczerindeki etkilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in her bir i\u015fleme ili\u015fkin bilginin ayr\u0131 olarak sunulmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu durumlar hari\u00e7 olmak \u00fczere, bireysel i\u015flemlere ili\u015fkin bilgiler i\u015flemlerin niteli\u011fine g\u00f6re grupland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Vergi otoritesi konuya vergi kayb\u0131 olarak yakla\u015fmakta ve gerek duyulmas\u0131 halinde mevzuatta uygun g\u00f6r\u00fclen cezai m\u00fceyyideleri uygulamaktad\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131z denet\u00e7iler ise ili\u015fkili taraf i\u015flemlerinin mahiyetini mesleki \u015f\u00fcphecilik ve muhakeme yetene\u011fiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim standartlar\u0131n\u0131n kendisine \u00e7izdi\u011fi yol haritas\u0131 \u00fczerinden hile i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fi noktas\u0131nda incelemekte olup, bir kanaate varmaktad\u0131r. Denet\u00e7i konuyu \u00f6nemli nitelikte i\u015flem s\u0131n\u0131f\u0131na al\u0131rsa BDS 701 Kilit Denetim Konular\u0131n\u0131n Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denet\u00e7i Raporunda Bildirilmesi Standard\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmelidir. Denet\u00e7i ili\u015fkili taraf i\u015flemlerinin var oldu\u011fu ancak \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131rsa ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim raporunun dipnotlar\u0131nda gizlilik ve \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 bir arada g\u00f6zeterek a\u00e7\u0131klamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Ba\u011f\u0131ms\u0131z denet\u00e7iler ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan finansal tablolar\u0131n, i\u015fletmenin ili\u015fkili taraf ili\u015fkileri ve i\u015flemlerinden do\u011fabilecek hile veya hata kaynakl\u0131 \u00f6nemli yanl\u0131\u015fl\u0131klara a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 hususunda \u00f6zel bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmal\u0131, ayr\u0131ca i\u015fletmenin ili\u015fkili taraflar\u0131n\u0131n kimli\u011fi, i\u015fletme ile ili\u015fkili taraflar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin niteli\u011fi ve ili\u015fkili taraflar ile yap\u0131lan i\u015flemlerin t\u00fcr\u00fc ve amac\u0131 hakk\u0131nda i\u015fletme y\u00f6netiminin sorgulanmas\u0131 ve makul bir g\u00fcvence elde edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n\n\n\n 14.09.2022<\/p>\n\n\n\n